काठमाडौं। चालु वर्ष स्वदेशी उत्पादन ८० हजार टनले घटेपछि उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले ३० हजार टन आयात गर्न दिने भएको छ।
हरेक वर्ष मन्त्रालयले स्वदेशी चिनीको उत्पादनको अवस्था हेरेर आयात परिमाण निर्धारण गर्ने गरेको छ। अघिल्लो वर्ष जस्तै चालु वर्षका लागि पनि ३० हजार टन चिनी आयात गर्न दिइने मन्त्रालयकी सहप्रवक्ता उर्मिला केसीले बताइन। ‘यो वर्ष चिनी उत्पादन घट्यो। पहिलेभन्दा ८० हजार टन कम उत्पादन भएको छ,’ उनले भनिन्, ‘हामीले स्वदेशी उत्पादन १ लाख ८० हजार टनको लक्ष्य राखेका थियौं। उखु खेती घट्दा चिनी लक्ष्यभन्दा कम उत्पादन भएको छ।’
मन्त्रालयले सरकारी संस्थानलाई भन्सार सहुलियतमा चिनी आयात गर्न दिने प्रस्ताव अर्थ मन्त्रालयमा पठाएको जानकारी उनले दिइन। अर्थबाट सहमति आएपछि प्रस्ताव मन्त्रिपरिषदले पास गर्नुपर्छ। साल्ट ट्रेडिङ र खाद्य व्यापार कम्पनीले सहुलियत भन्सारमा चिनी आयात गरेर बजारमा हुने अभाव र मूल्य वृद्धि रोक्न सघाउनेछन्।
‘बजारको अवस्था हेरेर आयातको योजना बनाएका छौं,’ उनले भनिन्। क्याबिनेटबाट प्रस्ताव स्वीकृत भएपछि ३० हजार टन चिनी असारभित्र र आगामी वर्षमा आयात गर्न सकिने मन्त्रालयले जनाएको छ।
सामान्यतया नेपाली बजारलाई वार्षिक २ लाख ५० हजार टन चिनीको आवश्यक पर्ने मन्त्रालयको आकलन छ । कारखानाबाट किसानले उखुको भुक्तानी समयमा नपाउँदा हरेक वर्ष स्वदेशी उत्पादन घट्दै छ। पाँच वटा चिनी उद्योग बन्द भइसकेका छन्।
पाँच महिनासम्म अभाव हुँदैन
सरकारी र निजी क्षेत्रबाट चिनीको आयात हुने भएकाले बजारमा चिनीको अभाव नहुने प्रवक्ता केसीले बताइन। ‘कोभिडको महामारीका कारण लकडाउन भएपनि चिनीको समस्या हुँदैन,’ उनले भनिन्। यतिबेला सरकारी क्षेत्रबाट नभए पनि निजी क्षेत्रले आयात गरिरहेका छन्।
हाल निजी क्षेत्रसँग करिब ५३ हजार टन चिनी मौज्दात छ। साल्ट ट्रेडिङसँग पनि स्टकमा चिनी छ। बजारमा अभाव सुरु नहुँदै सरकारले ३० हजार टन पनि भित्र्याउने तयारी गरिरहेकाले संकट नहुने उनको भनाइ छ। चालु आर्थिक वर्षको नौ महिनामा नेपालमा करिब १० अर्ब ४२ करोड २७ लाख रुपैयाँको बराबरको चिनी आयात भएको छ। यसमा करिब २० हजार टन चिनी साल्ट ट्रेडिङले आयात गरेको छ।
सरकारले खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी र साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेसनलाई सहुलियत भन्सार दरमा ३० हजार टन चिनी आयात गर्न कोटा दिए पनि २० हजार मात्र भित्र्याएका थिए।
